सङ्कटनाशनं श्रीगणेशस्तोत्रम् – संस्कृतार्थसहितम् (श्लोकशः)
प्रतिश्लोकं सरलसंस्कृतभाषया अर्थः — श्रीगणेशस्य द्वादशनाम्नां महिमा
श्रीगणेशः प्रथमपूज्यः, विघ्नहर्ता, मङ्गलमूर्तिः इति कथ्यते। इदं सङ्कटनाशनं गणेशस्तोत्रम् श्रीनारदपुराणात् गृहीतम्। अस्य नियमितपठनेन जीवने सर्वाणि विघ्नानि दूरीभवन्ति, विद्या, धनं, सन्ततिः, मोक्षः च प्राप्यन्ते।
श्लोकः १
प्रणम्य शिरसा देवं गौरीपुत्रं विनायकम् ।
भक्तावासं स्मरेन्नित्यमायुःकामार्थसिद्धये ॥१॥
भक्तावासं स्मरेन्नित्यमायुःकामार्थसिद्धये ॥१॥
अर्थः
यः भक्तः प्रतिदिनं शिरसा प्रणम्य गौरीपुत्रं विनायकं स्मरति, तस्य आयुः, कामः, अर्थः च सिध्यन्ति।
श्लोकः २
प्रथमं वक्रतुण्डं च एकदन्तं द्वितीयकम् ।
तृतीयं कृष्णपिङ्गाक्षं गजवक्त्रं चतुर्थकम् ॥२॥
तृतीयं कृष्णपिङ्गाक्षं गजवक्त्रं चतुर्थकम् ॥२॥
अर्थः
गणेशस्य द्वादशनाम्नां मध्ये प्रथमानि चत्वारि नामानि — वक्रतुण्डः, एकदन्तः, कृष्णपिङ्गाक्षः, गजवक्त्रः इति सन्ति।
श्लोकः ३
लम्बोदरं पञ्चमं च षष्ठं विकटमेव च ।
सप्तमं विघ्नराजेन्द्रं धूम्रवर्णं तथाष्टमम् ॥३॥
सप्तमं विघ्नराजेन्द्रं धूम्रवर्णं तथाष्टमम् ॥३॥
अर्थः
तदनन्तरं चत्वारि नामानि — लम्बोदरः, विकटः, विघ्नराजेन्द्रः, धूम्रवर्णः इति सन्ति।
श्लोकः ४
नवमं भालचन्द्रं च दशमं तु विनायकम् ।
एकादशं गणपतिं द्वादशं तु गजाननम् ॥४॥
एकादशं गणपतिं द्वादशं तु गजाननम् ॥४॥
अर्थः
अवशिष्टानि चत्वारि नामानि — भालचन्द्रः, विनायकः, गणपतिः, गजाननः इति। एवं द्वादश नामानि पूर्णानि भवन्ति।
श्लोकः ५
द्वादशैतानि नामानि त्रिसन्ध्यं यः पठेन्नरः ।
न च विघ्नभयं तस्य सर्वसिद्धिकरं प्रभो ॥५॥
न च विघ्नभयं तस्य सर्वसिद्धिकरं प्रभो ॥५॥
अर्थः
यः मनुष्यः त्रिसन्ध्यं (प्रातः, मध्याह्ने, सायं च) एतानि द्वादश नामानि श्रद्धया पठति, तस्य विघ्नभयं न भवति। हे प्रभो, एतत् स्तोत्रं सर्वकार्येषु सिद्धिं ददाति।
श्लोकः ६
विद्यार्थी लभते विद्यां धनार्थी लभते धनम् ।
पुत्रार्थी लभते पुत्रान् मोक्षार्थी लभते गतिम् ॥६॥
पुत्रार्थी लभते पुत्रान् मोक्षार्थी लभते गतिम् ॥६॥
अर्थः
विद्यार्थिनः विद्या, धनार्थिनः धनं, पुत्रार्थिनः पुत्राः, मोक्षार्थिनः मोक्षः च प्राप्यते।
श्लोकः ७
जपेद्गणपतिस्तोत्रं षड्भिर्मासैः फलं लभेत् ।
संवत्सरेण सिद्धिं च लभते नात्र संशयः ॥७॥
संवत्सरेण सिद्धिं च लभते नात्र संशयः ॥७॥
अर्थः
यः षण्मासान् यावत् एतत् स्तोत्रं जपति, सः शुभं फलं लभते। पूर्णे संवत्सरे सिद्धिः निश्चिता भवति — अत्र संशयः नास्ति।
श्लोकः ८
अष्टभ्यो ब्राह्मणेभ्यश्च लिखित्वा यः समर्पयेत् ।
तस्य विद्या भवेत्सर्वा गणेशस्य प्रसादतः ॥८॥
तस्य विद्या भवेत्सर्वा गणेशस्य प्रसादतः ॥८॥
अर्थः
यः इदं स्तोत्रं लिखित्वा अष्टभ्यः ब्राह्मणेभ्यः श्रद्धया समर्पयति, तस्य गणेशप्रसादेन सर्वा विद्या भवति।
🌸 श्री गणेशाय नमः 🌸
इति श्रीनारदपुराणे सङ्कटविनाशनं श्रीगणपतिस्तोत्रं सम्पूर्णम् ।
अस्य स्तोत्रस्य महत्त्वम्
इदं स्तोत्रं श्रीगणेशस्य द्वादशनाम्नां स्मरणेन भक्तं सर्वविघ्नेभ्यः मुक्तं करोति। नित्यं श्रद्धया पठनेन विद्या, धनं, पुत्रसौख्यं, अन्ततः मोक्षः च प्राप्यते। गणेशचतुर्थ्यां, सङ्कष्टचतुर्थ्यां वा कस्मिंश्चित् शुभावसरे एतत् स्तोत्रपठनं अत्यन्तं फलप्रदं मन्यते।